ТАТАР УЛЫ ТАТАРМЫН!!!

Искәндәр СИРАҖИ

Болгар һәм Болгарчылык хакында кайбер фикерләрем

«Болгарда күренмәдең, бармадың ахры?», «Ник Болгарга бармадың?», «Үзең дин тоткан булып йөрисең, үзең Болгарга да килмәдең…» Бу сүзләрне таныш-белештән атна буе ишеттем. Кайберләренә ник бармавымны аңлаттым, кайсыларына «вакыт булмау» сылтавы гына таптым. Ә чынлыкта ник бармадым соң? Хәер, моны бер сәбәп белән генә аңлатып та бетерә торган түгелдер, алар күп җыела.

Мөгаен, сәбәпләрнең иң беренчесе динидер. Чөнки Болгар җыенын безнең кайбер сәясәтчеләребез һәм дин әһелләребез дини бәйрәм дәрәҗәсенә күтәрделәр. Алай гына да түгел, дини йола – «кече хаҗ» дип игълан иттеләр. Янәсе, хәзер Мәккәгә барып йөрисе юк, бирегә генә киләсе. Бу көфер сүзләрне шактый дәрәҗәле сәясәтчеләр әйтте, тик бер генә мөфти каршы чыкты – Госман хәзрәт Исхакый. Ул бары тик Болгар җыенын «кече хаҗ» дип игълан итүдән баш тарткан, иманына тугрылык саклап түрәләр таләп иткән фәтваны бирмәгән өчен генә мөфтилегеннән китәргә мәҗбүр булды. Ә инде кемнәрдер уйлап чыгарган «Нурлат вакыйгалары» дигән спектакль, «Татарстанны ваһһабчылаштыруы өчен» дигән уйдырмага кайбер карагруһ журналист вә экспертлар гына «ышанды».

Минемчә, Госман Исхакыйның китүе төп сәбәбе – Болгар иде… Ул китүнең нәтиҗәсен күрдегез – ил өстенә афәт килде, барчабызның тынычлыгы югалды, мөселман-татарны төрле ярлыклар тагып бүлгәләп, төрмәләргә утыртып җәзаладылар.

«Болгар җыены»ның дини вакыйга булмавын раслаучы кеше, бүген «ваһһабчы» ярлыгына ия булырга да мөмкин. Миңа бу ярлык бүгенге көндә Төркиядә яшәп ятучы экс-мөфтиебез Илдус Фәиз таккан килеш саклану сәбәпле, куркыр җирем юк. Шуңа да «Болгар җыены» дигән чараны диниләштерүнең үтә зарарлы фал булуын кычкырып әйтәм. Чөнки беренче һәм икенче елларында бу чарага мин бардым. Бик шикле, Исламга сыймастай гамәлләр кылынуын күреп кайттым. Биредә бары тик Мәккә каласында, Хәрәм мәчетендә, барча мөэмин-мөселман өммәтенең кыйбласы булган Кәгъбәтулла янында гына башкарыла торган гамәлләр кылына. Әйтик, иске Хан мәчете хәрәбәләре тирәсендә җиде кат тәваф кылуны, шул мәчетнең ташларына ябышып ниндидер фазыйләтләр сорауны Аллаһы Тәгаләгә ширек катнаштыру дип кенә бәяләргә мөмкин. Иң куркынычы, бу гамәлләр йөзләгән имам, дистәләгән мөфтиләр катнашында эшләнә. Моңа каршы чыгасы урынга алар тәкъбир әйтеп алгы сафларда баралар. Бу безне хак динебездән кире җаһилияткә таба сөйрәүче күренешләр. Шуңа күрә имамнарың вә мөфтиләрнең күпчелеге «Болгар җыены»н инкарь итә, анда бармый. Бу урынны бары тарихи җир, татарның тәүге тапкыр ислам кабул иткән урыны итеп кенә таныйлар. Ә инде Болгарга сәхәбәләр килеп җиткән һәм алар анда җирләнгән дию, безне бөтен Ислам дөньясы алдында хурлыкка калдырырга мөмкин. Чөнки сәхәбәләрнең бары Кавказга гына килеп җитүе – дин тарихында билгеле нәрсә. Гомумән, һәр сәхәбәнең исеме дә, нәсел-нәсәбе дә инде күптән өйрәнелгән. Ник алайса Болгарда җирләнгән сәхәбәләрнең исемнәре мәгълүм түгел? Чөнки юк алар анда, булмаган һәм була да алмаган! Шулай түгел икән, китерегез дәлилләрегезне, ә буш сүз сөйләп татар халкын башка мөселманнар алдында көлкегә калдырмагыз! Әле табигыйннар килеп урнашкан дисәк, ышанырлык булыр, монысына Ислам җәмәгатьчелеге алай ук тәнкыйди карамас иде. Юк бит, безгә нәкъ менә сәхәбәләр кирәк, кимрәгенә без риза түгел. Берәүләр бу әкияткә ышана, икенчеләре ышанган кыяфәт чыгара, өченчеләре дәшми – дошман ярлыгы тагулары бар… Кыскасы, «Болгар җыены» мөселман-татарны бүлгәләүче фалга әверелә. Бүлгәләүче, димәк, зыянлы дияр идем мин…

Хәер, Болгар инде күп дистә еллар татар халкын икегә бүлүче фал булып тора. Берәүләр үзләрен «болгарчылар» дип атый һәм Алтын Урдага бер катнашлары да юк дип саный. Икенчеләр, болгари тамырларыбыздан баш тартмыйча гына, Алтын Урданың күпкә мөһимрәк булуын ассызыклый һәм татар халкының милләт булып оешуында аның йогынтысының әһәмиятен раслый. Шулай итеп Болгар татар зыялыларын тагын икегә бүлә, тарихи буталчыклык кертә. Толерант булып кыланучы, хакимияткә тәлинкә тотып фикерен җил искән якка үзгәртүчеләр болгарчылыкны алга сөрәләр. Янәсе, без бөек урыс халкын «иго»лар белән җәзалап, аның фәнни вә сәяси, икътисади үсешенә комачаулап, бүгенге мескен хәленә калдырган татар-монголларга туган да, дус та түгел, әле киресенчә – дошман. Чөнки ул татар-монголлар үзләре безнең борынгы болгар бабаларыбызга яу белән килгәннәр, бабаларыбыз аларны ике тапкыр кыйнап җибәргән. Бары өченче килүләрендә генә Болгар каласын җимереп, җир белән тигезләп, халкын коллыкка алганнар… Ә «татар» дигән кушаматны безгә 19нчы гасыр азагы, 20нче гасыр башында гына такканнар… Алтын Урда безгә яманаттан башка бер мирас та калдырмаган һәм башка шундый дәлилләр күп китерелә.

Шәхсән үзем Дәрдемәнднең «Татар улы татармын» дигән сүзләре тарафдары булам. Әмма бу инануым миңа Ауропада беренче булып чуеннан корыч койган, сабын ясарга өйрәнгән, күн читекләр кигән болгар бабаларым белән горурланырга комачауламый. Афәрин, булдыклы, батыр кавем булган, үз дәүләтчелеген төзи алган! Тик шуның белән шул – бу бабаларым тарихыма башкача йогынты ясамаганнар.

Бу дәүләтчелегебездән безгә алтын-көмеш зәркән эшләнмәләр калган… Мөгаен, Кол Галинең «Кыйссаи Йосыф»ын искә алу кирәктер. Монысы чынлап та, бөтен дөнья алдында борын чөярдәй мөмкинлек бирә – 1000 еллык әдәби мирасыбыз бар! Әмма дөнья сәясәтенә йогынтылы, бөтен дөнья тарихына эз салырдай дәүләт булмаган. Хәтта бүген без «болгар җыены» уздыра торган Болгар каласындагы борынгы корылмалар да Алтын Урда чорында төзелгән. Бу нисбәттән дә Болгар дәүләте Алтын Урдадан өстен куярдай түгел.

Гомумән, болгарлык тәгълиматы безгә узган гасыр урталарында Сталинның татарга каршы сәясәте аркасында тагылган бер зарарлы күренеш кенә түгелме икән? «Халыклар атасы» үзе грузин булса да, урыс милләтен СССРдагы бөтен халыклардан өстен санаган. Шуңа да урысны «иго» белән җәзалаган татарның тарихына үз төзәтмәләрен керткән. Бүген безнең кайбер сәясәтчеләребез бары тик күз уңында булу өчен генә шушы тәгълиматка хезмәт итәләр, татарның тарихына зыян салу бәрабәренә үзләрен кемгәдер кирәк итеп күрсәтергә тырышалар. Беркемнең дә шәхси амбицияләре милләт мәнфәгатьләреннән өстен була алмый!

Бүген республикада татар тарихын Болгар хәрәбәләренә яраклаштыру, Алтын Урданың әһәмиятен киметү башланды кебек. Ләкин ярты дөньяны биләп торган бу дәүләтнең казанышларын, тарихта калдырган эзен бер Болгар белән генә киметеп тә, югалтып та булмый. Бу сәясәт бары тик татарның үзен юк итүгә генә алып барачак. Горурланырдай тарихыннан баш тараткан халыкның яшәргә хакы да булмаячак. Мәскәүнең бөтен хыялы чынга ашачак. Шуның өчен тырыша бит инде: Болгарны сипләргә, яңадан төзергә рөхсәт бирә. Тик бер шарт белән: Казанны яулап алуда зур әһәмияткә ия булган Зөя утрау-каласын да төзекләндереп, урысның бөеклегенә һәйкәл салып куярга кирәк. Килер бер көн, урыс малае белән татар малае шушы утрауга килерләр, татарның беренче президенты төзеп куйган корылмаларны карап йөрерләр дә, урыс малае әйтер: «Тарих дәреслекләрендә дөрес язылган – урысларның Казан ханлыгын яулап алуы татарларга файдага гына булган. Менә безнең нинди тарихи мирасыбыз бар һәм ул урыс халкының бөеклеген раслый. Ә сез татарларның нәрсәсе бар?» – дияр. Татар малае моңа нәрсә дип җавап бирер? «Безнең Алтын Урда чорында салынган Болгарыбыз бар», – диярме? Көлке! Ә менә Алтын Урда тарихыннан баш тартмасак, без үзебезнең дөнья, шул исәптән Русь тарихына да салган эзебезне һәрчак күрсәтә, теләсә кемнең авызын томалардай дәлил китерә алабыз.

Шулай итеп, болгарчылыкка артык бирелеп китү – Мәскәү алдында куштанлану өчен генә яраклы бер шәйдер. Әле дә ярый Кремльдәге агайлар бәяли белсә, юк бит! Күренекле журналист һәм җәмәгать эшлеклесе Рәшит Әхмәтовның «Звезда Поволжья» газетасында язуына караганда, федераль үзәк биргән акчаның бары 20 проценты гына Болгарга тотыла, 80 проценты Зөяне сипләүгә китә. Монда да безгә «үз урыныбызны» күрсәтәләр түгелме соң? Мәскәүгә күпме генә койрык болгасаң да, ярап булмый шул ул. Алайса нигә яраклашырга? Нигә тарихыбызга, динебезгә хилафлык кылырга? Бәлки кемнәрнеңдер амбицияләрен тыебрак торуы гына кирәктер?

Юк, мин Болгарның торгызылуына каршы түгел – төзелсен, бөтен дөньядан туристларны җәлеп итәрдәй үзәккә әверелсен. Әмма биредә килгән-киткәнгә Мәскәү Кремленә яраклаштырылган, мескенәйтелгән тарих түгел, ә ярты дөньяны уч төбенә биеткән Алтын Урда, аннан туган Казан ханлыгыбыз искә алынсын. Биредә болгар бабаларыбыз тәүге кат Ислам кабул иткәннәр, иман кәлимәләрен әйткәннәр икән, монда динебезне кире җаһилияткә, мөшриклыкка тарту булмасын. Бүген исә без шуны күрәбез.

Гомумән, республикабызда тарихи урыннар бихисап. Биектау районындагы Иске Казан дисеңме, Балык Бистәсенең Чаллы шәһәрчегеме – барысы да тарихыбызны чагылдыра, һәркайсы торгызылып бөтен дөньяга күрсәтердәй. Ләкин алар милләтебез өчен файдалы, яшь буында үткәннәребез өчен горурлык хисләре уятырдай тарихыбызны алга сөрергә, башка халыкларга да шуны күрсәтергә тиеш.

Һәрбер татар кешесе Ауропагамы, Азиягәме баргач: «Әйе, мин ярты дөньяны үз кулында тоткан, буйсындырып зур дәүләт төзегән, аның белән гадел идарә иткән халыкның баласы – мин сез тарих китапларыгыздан укып белгән татар булам!» – диярлек горурлыкка ия булсын. Бары шул чакта гына милләтебезнең сакланып калырлык көче булыр. Һәр кавемнең киләчәге, аның үткәннәренә – тарихына салып куелган. Шуңа да бит Гитлерның фикердәше, Өченче Рейхның төп идеологы Геббельс: «Яулап алынган халыкларның беренче чиратта тарихын тартып алыгыз. Өч буын эчендә алар тыңлаучан сарык көтүенә әверелерләр», – дигән.

Без инде 460 елдан артык сарык көтүенә әйләнмичә сакланып калдык. Димәк, үткәннәребез шанлы, яшәү көче безнең геннарыбызга сеңеп калган. Хәзер амбицияле сәясмәннәр, мөшриклык сазлыгына атлаучы динчеләр теләгенә ияреп безне биш гасырга якын саклаган тарихтан, саф динебездән баш тартыйкмы? Мондый бәяне бездән беркемнең дә сорар хакы юк!

Искәндәр СИРАҖИ. http://beznen.ru/basma/2013-22/tatar-uli-tatarmin/

ОТКРЫТОЕ ПИСЬМО

 
Президенту Республики Татарстан 
Рустаму Нургалиевичу Минниханову
Копия: Главе муниципального образования 
"Тукаевский муниципальный район" 
Хазееву Василю Гариповичу

Уважаемый Рустам Нургалиевич!
На очередное еженедельное общегородское собрание ТОЦ, которое проходило 3 июня 2013 года, пришла Гульсина Чабатова со своим сыном из деревни Иске Дореш Тукаевского района. Она рассказала о творимой вакханалии в деревне Иске Дореш, конкретно о председателе правления деревни Рависе Дусадбекове. 16 мая 2013 года в 14.00 в местную библиотеку, в котором работала Чабатаева, зашел Равис Дусадбеков и жестоко избил библиотекаря, забрал силой ключ от библиотеки и выкинул Чабатаеву на улицу. Она осталась на улице в одних носках, позже он избил ее сына. Как же так? Почему женщина мусульманка, пенсионерка и ее сын инвалид так жестоко пострадали? Она живет в этой деревне 30 лет, работала библиотекарем 20 лет. Когда она начинала работать в библиотеке, это здание было разрушенным, они всей семьей на свои личные средства восстанавливали это здание в течении 7-8 лет. В этой же библиотеке проводились праздник Курбан Байрам и такие мероприятия: “Китап сөючеләр”, “Тукайга багышлыйбыз”, “Хуҗабикә”, “Иман”, “Әфган яралары” и т.д. Все от мала до велика активно участвовали в этих мероприятиях, всегда накрывались столы гостям без единого спиртного напитка. А глава правления деревни всегда проводил мероприятия в сопровождении с пьянками, в то же время жителей деревни за пьянство сам же наказывал. Где же логика? Избитая женщина прошла по структурам МВД, прокуратуры, но нигде на её жалобы не обратили внимание.
Из-за бездействия властей Татарстана в прошлом, вот что случилось... В 1992 году в Мензелинском районе в деревне Аю проводилась свадьба Разиля Исмагилева, активиста СТМ «Азатлык». На праздник незваным гостем явился директор Мензелинского ликероводочного завода Рим Мустаев. Поскандалив, Рим Мустаев уехал, но в скором времени вернулся с поддержкой в лице группы авторитетов из Мензелинска. Началась драка, раздались выстрелы из охотничьего ружья. Невесте с кожей выдрали сережку из уха, отцу невесты ударили в лицо прикладом ружья, автомобиль «Азатлыка» разбили до основания. После этого беспредела на общегородском собрании ТОЦ возмущенные активисты татарского движения отправили телеграмму президенту Татарстана Минтимеру Шаймиеву с просьбой разобраться с этим инцидентом, однако он не реагировал на обращение. Через несколько дней из Челнов в Мензелинск отправилось около 400 человек активистов ТОЦ и СТМ «Азатлык». Участники протеста из Набережных Челнов по приезду в Мензелинск устроили митинг на ликероводочном заводе, позже учинили погром в квартире Мустаева, а затем разгромили герб СССР на фасаде здания администрации города. На обратном пути, уже в Челнах, колонну блокировал рабочий отряд содействия милиции КАМАЗа и ОМОН. Произошла потасовка со стрельбой. Утром следующего дня сотни людей перекрыли движение возле здания УВД. Милиция была вынуждена выставить множество своих сотрудников с дубинками и щитами. На крыше управления МВД сидели автоматчики, а в верхних этажах соседнего жилого дома засели снайперов. ТОЦ и СТМ «Азатлык» требовали упразднить камазовский РОСМ и отпустить задержанных. Во время акции протеста пострадало немало людей с обеих сторон. Один из авторитетов Мензелинска застрелился, неизвестно убили ли его или он совершил самоубийство. Даже после его похорон сожгли его надмогильные венки, возможно, эта провокация была нужна, чтобы столкнуть жителей Мензелинска с татарским национальным движением. 
Наши требования: 
1. Председатель правления деревни Равис Дусадбеков должен публично извиниться перед семьей Чабатаевых.
2. Председатель правления деревни Равис Дусадбеков должен восстановить на прежнюю работу Гульсину Чабатову.
3. Председатель правления деревни Равис Дусадбеков в течение 30 дней должен покинуть свой пост и не занимать рабочие места в государственном и муниципальном управлении.
Если наши требования в ближайшее время не будут выполнены, то ТОЦ города Набережные Челны проведет акцию протеста напротив здания Тукаевской администрации, а в дальнейшем проведет акции протеста в деревне Иске Дореш. 

Председатель НЧО ТОЦ имени Марата Мулюкова – Рафис Кашапов. 

"Болгар тарихын өйрәнүдә яңа чор башлана"

5 май көнне Болгар җыены вакытында Болгар цивилизациясе музее ачылу шаукымы Халыкара археологик эзләнүләр үзәге ачылуны арткарак этәрде. Ситдиков бу үзәкнең рәсми рәвештә 21 май көнне ачылуын әйтә. 25 майда Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов һәм башка рәсмиләр дә үзәк белән танышкан һәм аның эшчәнлеген хуплаган. 

– Бу үзәк кем тәкъдиме белән булдырылды?

– Бу үзәк Татарстан фәннәр академиясе һәм "Яңарыш" фонды җитәкчесе Миңтимер Шәймиев тәкъдиме белән эшләнде. Үзебезнең генә түгел Русиядән һәм чит илләрдән дә көчле археологларның монда килеп тикшеренүләр үткәрүе тарихка яңача карарга мөмкинлек бирәчәк. Алдагы эшләребез өчен ул бик мөһим урын булачак.

– Элекке елларда чит ил археологлары Болгарга килә идеме?

– Килә иде. Мондый үзәк Альфред Халиков заманнарында эшләде. Анда бөтен уңайлыклар тудырылмады, шуңа күрә кайбер проблемнар да бар иде. Ул вакытларда Русиядән һәм чит илләрдән дә археологлар килеп эшли иде. Үзәк 90нчы елларда хуҗасыз булып калды, таркалып җимерелү хәленә җитте. Бу үзәк элекке традицияләрне торгызу һәм яңа дәрәҗәгә күтәрү булып тора.

– Соңгы вакыттагы табылдыкларга килгәндә, әһәмияткә ияләре бармы?

Болгар цивилизациясе музеендагы тәлинкә

– Мин берничә археологны атап үтәр идем. Вячеслав Баранов, Ирина Елкина, Рафинад Шәрифуллин, Ринат Валеев казыган урыннардан әһәмияткә ия әйберләр табылды. Бу әйберләнең күбесе яңа эшли башлаган Болгар цивилизациясе музеена да куелды.

Болгарда ел дәверендә 20гә якын археолог һәм берничә йөз кеше казу эшләре белән мәшгуль. Монда эзләнүләр әле озак дәвам итәчәк. Казу эшләрен без ел да май башында башлап җибәрәбез һәм ноябрь урталарында төгәллибез.

Бу археология үзәгенең тагын бер зур әһәмияте бар – табылган әйберләрне аннан алып китә алмыйбыз, аларны эшкәртеп юлга салу, хисапка кертү кирәк. Хәзер үзәктә табылдыкларны фәнни дәрәҗәгә җиткереп музейга тапшырып бару мөмкинлекләре дә тудырылды. Табылдыкларны музейга куеп халыкка җиткерүдә дә әһәмияте бик зур булачак.

– Табылдыклар бары тик Болгар музеена гына куелачакмы?

– Әлбәттә. Ул аларның хәзинәсе булып аерым фондларында сакланачак. Бу үзәкнең тагын бер урыны турында әйтеп китәр идем. Анда реставрация лабораториясе дә булдырылды. Ул табылдыклар җирдән чыккач таралып китмәсен өчен, хәзинәләрнең бөтен матурлыгын ачу өчен кирәк.

Рөстәм Миңнеханов (алда), Миңтимер Шәймиев, Раеф хәзрәт, Айрат Ситдиков Болгар цивилизациясе музеенда

– Юридик яктан караганда, табылдыклар кемнең байлыгы? Русиянекеме әллә Татарстанныкымы?

– Русиянеке. Федераль канун нигезендә табылдыклар барсы да федераль исемлеккә кереп бара.

– Саклану урынына килгәндә, алар кайда табыла шунда сакланачакмы?

– Әлбәттә. Безнең Болгар музее фонды экспонатлары Русия дәүләт фондында теркәлгән әйберләр буларак саклана. Бөтен музейларда да шулай, археологик табылдыклар дәүләт фондына кертелә.

– Кайбер матбугат чаралары Халыкара археология үзәге ачылгач кыйммәтле табылдыклар, хан алтыннары Мәскәү һәм Петербурга китеп барачак дип язып чыкты. Янәсе, Болгар музеенда киләчәктә хәзер куелган кыйммәтле экспонатларның күчермәләре генә булачак.

– Бу дөрес түгел. Русия кануннары нигезендә бер генә әйбер дә бер музейдан икенче музейга тапшырыла алмый. Игътибар иткәнсездер, Эрмитаж белән Рус музее арасында берничә рәсем өчен тарткалаш бара. Русия кануны нигезендә Эрмитаж аларны беркайчан да бирмәячәк.

Болгар фондлары андагы музей экспозицияләренә генә чыгарылачак һәм анда гына сакланачак. Экспонатлар башкаларга берничек тә бирелә алмый.

– Моңа кадәр Болгарда табылган хәзинәләр кайбер музейларда, шул исәптән Эрмитажда да саклана. Аларны бер урынга җыю мөмкинме?

Болгарда табылган пыяла эшләнмәләр

– Юк, анысы да шул ук Русия кануны нигезендә мөмкин әйбер түгел. Эрмитаж һәм Русия дәүләт тарих музее белән безнең килешү төзелгән. Аның нигезендә аларда булган хәзинәләрнең күчермәсен алу мөмкинлегебез бар. Бу да мөһим әйбер. Күчермә алу теләсә-кайсы музейга рөхсәт ителми.

Без килешү нигезендә Эрмитаж фондларындагы Кубрат хан хәзинәләренең бер өлешенең копияләрен Болгар музеена куярга җыенабыз. Алар безгә күчермәләрен эшләп бирергә вәгъдә итте.

– Музейда күргәзмәләр эшләнгәндә хезмәткәрләр археологлар сүзенә колак саламы?

– Без музей белгечләре һәм шулай ук рәссамнар белән дә аңлашып эшлибез. Фәнни һәм тарихи яктан төгәл, дөрес булсын өчен белгечләрне Казаннан һәм тирә-яктан да чакырып киңәшәбез.

– Соңгы вакытта Болгарда зур төзелешләр булды. Бер яктан, матурайды, ә икенче яктан, бу төзелешләр тарихи катламнарга зыян салмадымы?

– Төзелешләрнең бу тарихи һәйкәлгә тәэсире бар, ләкин зыян китерде дип әйтү авыр. Төзелешләр нәтиҗәсендә Болгар уңай якка үзгәрде. Төзелешләр вакытында, җир эшләре барганда археологлар да эшләде. Яңа материал тупланды. Алар Болгар фонды музеен бик нык баетты. Инде курыкмыйча әйтергә була, алдагы эзләнүләр өчен нигез салынды. Бу археологик эзләнүләр үзәге белән дә, музей белән дә бәйле. Хәзер Болгар тарихын өйрәнүнең яңа этабы башлана дип әйтсәм дә ялгышмам. Бүген без Болгар тарихының яңа якларын ачабыз, аларны өйрәнәбез.

– ЮНЕСКО белән эшләр ничегрәк?

Болгар цивилизациясе музее

– Хәзер аңлашу дәрәҗәсендә. Болгарның әһәмиятен таныту үзенчәлекле зур эш. Минем аңлавымча, тарихта Алтын Урда чорында, ислам кабул ителүдә Болгар дөньяда уникаль урын булып тора. Аны ЮНЕСКОның дөнья мирасы объектлары исемлегенә кертү алдагы көн вакыйгасы. Аны күп көтәсе калмады. Уңай нәтиҗәне тиздән ишетербез дип өметләнәбез.

– ЮНЕСКО вәкилләре Болгарда берничә тапкыр булды. Димәк, эшләр уңайга таба бара?

– Кайбер авырлыклар булса да, бу эш уңай якка бара.

– Бу авырлык нидә чагыла?

– Үзебезнең фикерне аңлату җиңел түгел. Күбесе Болгарда булмаган бит. ЮНЕСКОда Болгар чорлары һәм ул гасыр тарихы белән бәйле белгечләр күп түгел. Безнең фикер белән танышкач аларда Болгар ЮНЕСКО таләпләренә туры килми дигән уй калмый.

– ЮНЕСКО вәкилләре яңа төзелешләргә әйбер әйтмиме?

– Төзелешләргә килгәндә, мин аларның нинди фикердә икәнен әйтә алмыйм. Бу төзелешләр Болгарның музей объекты буларак үзенең тормышын алга алып баруы белән бәйле. Төзелешләр нәтиҗәсендә үткәрелгән казу эшләре Болгарның байлыгын арттырды гына. http://www.azatliq.org/content/article/25003241.html

Страшно жить в стране без перспектив. Страх всюду

Почему так случилось и желание покинуть родину свою, вдруг возникло у многих. Наверное люди устали просто от постоянной неизвестности и пустых обещаний, от убийственных тарифов ЖКХ, и нескончаемом росте цен на еду и питье, от непонятности в перспективах своих детей, от страха перед пенсией, на которую прожить нельзя даже впроголодь, на многое другое, которое пугает своим приближением.

Страшно становится. Страшно жить в стране без перспектив. В ожидании чего-то, но непонятно чего.

Пора валить, но не все имеют возможность свалить в другие страны. 

В любую, хоть в Болгарию или Македонию. А что такого. Бюджетный и простой вариант переезда в любом возрасте и с любой специальностью.Что бы не говорили про нищие и недорогие страны Евросоюза, все равно там на порядок лучше, спокойнее и свободнее жить чем в России. И дешевле раз а пять, чем в России. На 500 евро в месяц (на 20000 рублей) семья из трех человек может нормально прожить в месяц, ни в чем основном себе не отказывая.

А что можно на 20000 рублей в месяц в Москве и в России позволить себе той же семье. Половину суммы коммунальные счета сожрут, половину от половины разные другие расходы и останется 5000 рублей – купить продукты на неделю и остальные три недели жрать среднестатистической семье картофельную кожуру и яичную скорлупу. Не так ли. Если на зарплату жить и не воровать. Да и если есть зарплата.

Наверное все таки пора валить. И, скорее всего правы уже те, кто уехал. Неважно куда, главное оттуда из самой огромной страны развитого социализма когда-то, а теперь воровского капитализма. Потом уже, получив ВНЖ, можно на законных основаниях проникнуть и в Швецию, и в Норвегию и во Францию и в Британию. Всюду. И в итоге стать гражданином любой страны, в соответствии с законодательством страны куда переехали.

Конечно необходимо будет найти себя там, куда свалить планируете. Первоначальные затраты по переезду и эмиграции будут обязательно. Там, за бугром, за занавесом сброшенным, к сожалению никто не поможет ни в чем и рассчитывать придется лишь на себя самого. Или на друзей, если найдутся такие в эмиграции. Может и найдутся. Скорее всего помогут ассимилироваться те, которые будут оказывать вам услуги по эмиграции и переезду. Обычно, на практике, русские и за бугром не дружат, злорадствуют когда у эмигранта неуцдачи идут. Не помогут. Никто. Только на себя.

Ну и этот факт не останавливает тех, кто собрался валить и уезжать, эмигрировать и обосновываться на новом месте жизни.

Все мы, русские, привыкли к сложностям и можем решить проблемы сами. Любые проблемы. И язык выучить и бизнес открыть в эмиграции и абсолютно все сделать для благополучия своих детей и родителей. Если страна отнеслась по скотски и продолжает так же относиться, то родина получается там, где человеку хорошо, сытно, спокойно и свободно. Разве не так.

Пора валить. Что тут говорить.

Пора валить в Европу, если сократили на работе.

Источник: rusfreelancers.livejournal.com

В храме Христа Спасителя "прописаны" 57 коммерческих фирм

ОЗПП обнародовала результаты общественного расследования коммерческой деятельности в храме Христа Спасителя в Москве.

Как стало известно из сообщений на официальном сайте организации, в здании храма Христа Спасителя прописано 57 коммерческих фирм, из них только 15 организаций имеют оформленный договор аренды нежилых помещений, причем большинство этих оформленных договоров не зарегистрированы в регистрационной палате. Договора на аренду помещений храма, находящегося на балансе города Москвы, заключаются без проведения тендеров или торгов по определению арендной ставки.

В ОЗПП отметили, что Фонд храма Христа Спасителя, распоряжающийся всем зданием храма, ежегодно показывает сотни миллионов рублей убытков и получает на их покрытие дотации из городского бюджета.

17 мая председатель Общества защиты прав потребителей Михаил Аншаков решением мирового суда Москвы был оштрафован на 100 тыс. рублей за клевету на фонд храма Христа Спасителя. Аншаков был признан виновным в клевете, распространенной через СМИ (ст. 128.1 УК РФ).

Источник: rosbalt.ru

Рөстәм Миңнеханов чит илдәге Сабантуйларда булып кайтты

фото: president.tatarstan.ru

Узган ял көннәрен Татарстан Президенты Рөстәм Миңнеханов республикадан читтә - Төркия һәм Казахстанда гомер итүче милләттәшләребез янында уздырды. Ул Искешәһәр һәм Җаек калаларында гомер итүче татарларның тормыш-көнкүреше белән танышты.

Төркиядә Татарстан Президенты Искешәһәр каласының губернаторы Гюнгёр Азим Туна белән очрашып, үзара хезмәттәшлекне тагын да ныгыту юллары турында фикер алышты. «Төркия - Татарстанның иң алдынгы партнерларының берсе. Мәдәният, мәгариф, фән-техника һәм сәүдә-икътисад өлкәләрендәге хезмәттәшлегебез елдан-ел колач җәя бара. Бу - үзара мөнәсәбәтләрнең бик югары дәрәҗәдә булуы турында сөйли», - дип белдерде Рөстәм Миңнеханов үзенең чыгышында.

Аның сүзләренә караганда, Искешәһәрдәге Сабантуй Төркия халкында зур кызыксыну уятырга тиеш. Чөнки әлеге бәйрәм ике халык арасындагы уртак якларның күп булуын тагын бер кат ассызыклап күрсәтә.

Искешәһәрдә татар мәдәни үзәге ачылды

Сәфәр кысаларында узган тагын бер мөһим чара - Искешәһәр каласының тарихи Одунпазары районында Татар мәдәни үзәген ачу тантанасы булгандыр, мөгаен. Татарстан Президенты татар халкы мәдәнияте турында сөйләүче күргәзмә белән танышты, татарларның көнкүрешенә бәйле экспозицияләрне карады. Бина эченә урнаштырылган мәгълүмат такталарыннан исә Төркиянең татарлар диаспорасы һәм Татарстан арасындагы үзара мөнәсәбәтләр, Казан тарихы һәм Искешәһәрнең танылган татарлары турында укып белергә мөмкин иде.

Рөстәм Миңнеханов Тукайга багышлнган истәлекле урыннар белән танышты

Шул ук көнне Рөстәм Миңнеханов Казахстанның Җаек шәһәренә юл тотты. Аэропортта аны Көнбатыш-Казахстан өлкәсе җитәкчесе Нурлан Ногаев каршы алды. Татарстан Президентының төп максаты - татарның бөек шагыйре Габдулла Тукай белән бәйле истәлекле урыннарда булу һәм Җаек Сабантуенда катнашу иде. 2 июнь иртәсендә Рөстәм Миңнеханов Габдулла Тукай һәйкәленә чәчәкләр салды. Аннары алар бөек шагыйрьнең тормыш һәм иҗатына багышланган музейга юнәлде. Ул Тукайның укытучысы Кызыл мәчет имамы Мотыйгулла хәзрәт Төхвәтуллин яшәгән йортта урнашкан. Сәфәр кысаларында Татарстан башлыгы заманында Габдулла Тукай еш йөргән кызыл мәчет белән дә танышты, намаз кылды. Шунысын да билгеләп узу кирәк - бу Аллаһ йорты Җаекның иң иске мәчете булып санала.

Татарстанлылар Казахстанда үз өйләрендә кебек...

Рөстәм Миңнеханов сәфәре кысаларында Казахстан татарлары белән очрашып сөйләште, Җаек шәһәрендә узган республикакүләм Сабантуенда катнашты. «Казахстанда без үзебезне өйдәге кебек хис итәбез. Монда гомер итүче 226 мең татарның барысы өчен дә уңайлы шартлар тудырылган», - дип билгеләп узды Президент очрашу барышында. Ә Сабантуй исә Казахстан татарларының милли гореф-гадәтләрен саклап калуда аеруча зур роль уйный. Рөстәм Миңнеханов быел бу чараның бик югары дәрҗәдә оештырылган булуын ассызыклап узды, ил җитәкчелегенә рәхмәт сүзләре җиткерде.

Көрәш ярышын исә Президентыбыз аеруча кызыксынып карады һәм чара ахырында әлеге бәйге җиңүчеләренә кыйммәтле бүләкләр тапшырды.

Рәмзия ЗАКИРОВА

«Ты кто такой? Давай, до свидания!»: рассказ о жертве азербайджанской диктатуры (ВИДЕО)

«Ты кто такой? Давай, до свидания!» С 2012 года эту фразу без конца повторяют по всему бывшему СССР.

Ее автор — это поэт мейханы Гилал Мамедов (традиционное народное творчество в виде речитативной импровизации), которому сейчас приходится расплачиваться за приобретенную известность. Потому что в Азербайджане у славы и критики есть своя цена... которую устанавливает власть.

Несколько фактов для тех, кто мало что слышал об Азербайджане (стыдиться тут нечего): это сформированная после распада Советского Союза наследственная нефтяная диктатура семьи Алиевых, которая расположена на берегу Каспийского моря, а в 2012 году принимала у себя «Евровидение»... Раньше у руля страны стоял отец Гейдар. Сегодня ему на смену пришел сын Ильхам.

В любом случае, именно их семья пользовалась, пользуется и еще многие годы будет пользоваться всеми благами, которые приносит хлынувший в Европу поток азербайджанского газа и нефти.

С приближением намеченных на октябрь президентских выборов в стране множатся губительные для свободы законы и аресты по сфабрикованным обвинениям. Одним из пострадавших оказался и поэт Гилал Мамедов. Его отправили за решетку еще 23 июня прошлого года.

Все началось на свадьбе в ноябре 2011 года. После тостов Гилал Мамедов произнес свой ставший впоследствии знаменитым речитатив: «Ты кто такой? Давай, до свидания!» Мейхану выложили на YouTube, и менее чем за месяц она набрала несколько миллионов просмотров в России, на Украине и в бывших советских республиках Средней Азии.



Таким образом, этот не направленный против кого-то конкретно, но в то же время метафорический и политически едкий хит завоевал все постсоветское пространство и стал лозунгом российской оппозиции Владимиру Путину во время его переизбрания в 2012 году, уличных и сетевых протестов, а также многих других выступлений против автократических режимов на территории бывшего СССР.

Кроме того, его повторяли и знаменитые певцы, в том числе российский рэпер Тимати.



Несмотря на весь этот успех, Гилал Мамедов не смог завоевать себе место в лучах телевизионных прожекторов: единственное интервью российскому телевидению он дал в 13 июня 2013 года в Азербайджане по случаю организованного на юге страны талышского фестиваля.

Власти предупредили его: если фестиваль проведут, его ждут ответные меры. Однако Мамедова эти угрозы не напугали. В речи на открытии он подчеркнул, что его хит привлек к Азербайджану больше внимания за границей, чем проведенное в 2012 году «Евровидение», несмотря на вложенные в него миллионы долларов. Но в Азербайджане Ильхам Алиев не допускает ни малейшей критики в свой адрес.

Из-за интервью Мамедов попал за решетку. Там ему, возможно, придется провести до 15 лет в условиях бесчеловечного обращения, которое давно стало неотъемлемой частью режима Ильхама Алиева и всех репрессивных систем.

После появления Гилала Мамедова в телеэфире за ним установили постоянную слежку. Ему без конца угрожали, а 21 июня 2012 года взяли под арест. Его остановили и «нашли» в правом кармане пять граммов героина. Задержание сопровождалось побоями, оскорблениями расового характера и обысками в доме, где было обнаружено еще 30 граммов наркотика. Все эти действия провели без каких-либо на то законных оснований.

Затем, несколько дней спустя задержанный Ильман Гулиев (он не был знаком с Гилалом, но некогда работал на азербайджанский КГБ) сделал признание: шесть лет назад Гилал якобы рассказал ему, что является наркобароном, убивал людей, работал на иранские разведслужбы и занимался разжиганием межэтнической ненависти в Азербайджане.

Дело быстро набрало обороты. После состоялось несколько закрытых слушаний, а у адвокатов не было ни единого шанса повлиять на ход процесса. В частности они рассказали, что Гилал пострадал не из-за принадлежности к талышской народности, а из-за хита, который смог покорить сердца недовольных своими режимами граждан республик бывшего СССР.

Сегодня он сидит в камере на первом этаже изолятора временного содержания, огромном комплексе бетонных зданий, который расположен в одном из нефтяных пригородов азербайджанской столицы. Гилал Мамедов боится за собственную жизнь и будущее его страны.

Его народ, талыши, продолжают страдать от паранойи и отсталого деспотизма режима Алиева, против которого сегодня не выступает ни одного государство. Молчание связано в первую очередь с экономическими и стратегическими интересами, которые выходят на первое место во время охватившего Запад кризиса. Семейная история Гидала Мамедова несет на себе отпечаток пережитых из-за режима страданий: его отец Новрузали умер в тюремной камере 17 августа 2009 года, одного из братьев забили до смерти, а еще один погиб из-за подстроенного несчастного случая.

Гилал Мамедов — преподаватель университета, один из лидеров талышского сообщества (небольшая этническая группа, проживавшая на юге Азербайджана и севере Ирана до прихода турок), поэт, интеллектуал и невольный оппозиционер. На протяжении многих лет он выступает за этническую и религиозную терпимость. Этот защитник прав талышей сменил своего отца в кресле главного редактора издания «Голос талышей». Таким образом, у него есть причины бояться за свое будущее.

«Я думаю, что причина моего задержания связана не только с видео: они попросту испугались, — говорит он в отправленном из камеры письме к директору Института мира и демократии Лейле Юнус. — Они рассуждали так: «Если он сумел наделать столько шума в России, то может сделать что-то похожее и в Азербайджане».

Так, после начала арабской весны клан Алиевых опасается недовольства улицы и проводит аресты до и во время протестных акций, как уже не раз было этой зимой. С каждым днем он все больше ограничивает свободу слова гражданского общества с помощью принятых марионеточным парламентом законов. Все дело в том, что власть опасается повторения сирийского сценария.

Процесс Гилала Мамедова, который вот уже почти год сидит в следственном изоляторе, был открыт для публики 22 мая. Азербайджанские правозащитники полагают, что приговора не стоит ждать до намеченных на октябрь выборов, так как на свободе Мамедов может стать угрозой для власти.

Ильхам Алиев подмял под себя всю политическую арену Азербайджана и стал настоящим нефтяным монархом Кавказа. Сейчас он готовится разыграть театральное представление под названием «президентские выборы» под бдительным взором международных наблюдателей. В 2010 году они пришли к выводу, что парламентские выборы не соответствуют требуемым демократическим стандартам. Это еще мягко говоря... Как бы то ни было, это никоим образом не отразилось на политической судьбе режима, который неизменно нарушает все взятые им на себя обязательства.

Так, например, 23 января этого года Азербайджану удалось повлиять на исход голосования по его вопросу в Парламентской ассамблее Совета Европы с помощью активного лоббирования и покупки парламентариев. Азербайджан уже не первый год практикует эту так называемую «икорную дипломатию» (отсылка к производству еще одного «черного золота» на Каспии), которая в частности наделала немало шума в Великобритании.

В тот день должно было состояться голосование по двум отчетам. Первый, в котором звучал призыв к стране выполнить ее обязательства, был принят 196 голосами против 13. Докладчики неоднократно бывали в Азербайджане, где их приняли с распростертыми объятьями. Второй доклад представил Кристоф Штрассер (Christoph Strässer), которому так и не дали разрешение на посещение страны. Он добивался подробного и прозрачного рассмотрения дел политических заключенных в Азербайджане, однако 125 парламентариев проголосовали против.

Вступление Азербайджана в Совет Европы в 2001 году во времена Гейдара Алиева (он сделал его своей главной целью) вызвало заметную критику. С тех прошло уже больше десяти лет, и Азербайджан успешно подорвал доверие к этой организации, которая и так не может похвастаться безупречной репутацией.

Судя по азербайджанской политике, дипломатии страны и явной нервозности власти, улучшения ситуации ждать вряд ли стоит. Судьба Гилала Мамедова и всего Азербайджана находится в руках диктатора Ильхама Алиева, который упорно работает над тем, чтобы сделать свое переизбрание в октябре этого года обычной формальностью. А лозунг «Ты кто такой? Давай, до свидания!», по всей видимости, неактуален в его государстве.

Источник: ("Slate.fr", Франция)